Μέσα σε διάστημα όχι μεγαλύτερο από όσο διαρκεί ο ενήλικος βίος ενός ανθρώπου, η σπαρτιατική πόλις περιέπεσε από την αδιαφιλονίκητη ηγετική της θέση στην Ελλάδα στη θέση ενός κομπάρσου της τοπικής σκηνής εξαιτίας ενός και μόνου γεγονότος - της αποσβολωτικής ήττας της Σπάρτης από τους Θηβαίους στη μάχη των Λεύκτρων της Κεντρικής Ελλάδας το 371 π.κ.ε. Αποστερημένοι από το μεγαλύτερο μέρος της πιο...
Μέσα σε διάστημα όχι μεγαλύτερο από όσο διαρκεί ο ενήλικος βίος ενός ανθρώπου, η σπαρτιατική πόλις περιέπεσε από την αδιαφιλονίκητη ηγετική της θέση στην Ελλάδα στη θέση ενός κομπάρσου της τοπικής σκηνής εξαιτίας ενός και μόνου γεγονότος - της αποσβολωτικής ήττας της Σπάρτης από τους Θηβαίους στη μάχη των Λεύκτρων της Κεντρικής Ελλάδας το 371 π.κ.ε. Αποστερημένοι από το μεγαλύτερο μέρος της πιο...
Ο Μίκαλσον, μέσα από μια πλούσια εικονογράφηση και παράθεση χωρίων από ιστορικές και λογοτεχνικές πηγές, από νόμους, επιτάφιους και επιγραφές, προτείνει μια ακτινογραφία του πολυθεϊσμού των αρχαίων Ελλήνων. Η μελέτη της ελληνικής θρησκείας είναι εντυπωσιακά σύνθετη και περιλαμβάνει εκατοντάδες θεότητες με πολλές και διαφορετικές μορφές, οι οποίες λατρεύονταν για περισσότερες από δύο χιλιετίες...
Ο Μίκαλσον, μέσα από μια πλούσια εικονογράφηση και παράθεση χωρίων από ιστορικές και λογοτεχνικές πηγές, από νόμους, επιτάφιους και επιγραφές, προτείνει μια ακτινογραφία του πολυθεϊσμού των αρχαίων Ελλήνων. Η μελέτη της ελληνικής θρησκείας είναι εντυπωσιακά σύνθετη και περιλαμβάνει εκατοντάδες θεότητες με πολλές και διαφορετικές μορφές, οι οποίες λατρεύονταν για περισσότερες από δύο χιλιετίες...
Οι διαμάχες για τα αρχαία ελληνικά ον΄ματα, από τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες έως την Επανάσταστη του 1821 και από τα χρόνια του Διαφωτισμού μέχρι σήμερα. Σε ποια χρονική περίοδο και κάτω από ποιες συνθήκες ξεκίνησαν οι Έλληνες να δίνουν στα παιδιά τους ονόματα χριστιανών αγίων, σταματώντας να τα ονοματίζουν με εκείνα των παππούδων και των γιαγιάδων τους; Τι το σχετικό συνέβη στο...
Οι διαμάχες για τα αρχαία ελληνικά ον΄ματα, από τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες έως την Επανάσταστη του 1821 και από τα χρόνια του Διαφωτισμού μέχρι σήμερα. Σε ποια χρονική περίοδο και κάτω από ποιες συνθήκες ξεκίνησαν οι Έλληνες να δίνουν στα παιδιά τους ονόματα χριστιανών αγίων, σταματώντας να τα ονοματίζουν με εκείνα των παππούδων και των γιαγιάδων τους; Τι το σχετικό συνέβη στο...
Φερώνυμη θεάς, επίκεντρο της πρώτης δημοκρατίας, λίκνο του τραγικού και κωμικού θεάτρου, τόπος των μεγαλύτερων φιλοσοφικών σχολών, στην καλλιτεχνική πρωτοπορία για αιώνες, η αρχαία Αθήνα δεσπόζει στην σύγχρονη μελέτη του αρχαίου κόσμου. Αυτός ο Οδηγός είναι μια ολοκληρωμένη εισαγωγή στην πόλη, την τοπογραφία και τα μνημεία της, τους κατοίκους και τους πολιτιστικούς της θεσμούς, τις θρησκευτικές...
Φερώνυμη θεάς, επίκεντρο της πρώτης δημοκρατίας, λίκνο του τραγικού και κωμικού θεάτρου, τόπος των μεγαλύτερων φιλοσοφικών σχολών, στην καλλιτεχνική πρωτοπορία για αιώνες, η αρχαία Αθήνα δεσπόζει στην σύγχρονη μελέτη του αρχαίου κόσμου. Αυτός ο Οδηγός είναι μια ολοκληρωμένη εισαγωγή στην πόλη, την τοπογραφία και τα μνημεία της, τους κατοίκους και τους πολιτιστικούς της θεσμούς, τις θρησκευτικές...
"Επέλεξα αυτές τις τρεις τραγωδίες του µαγικού Ευριπίδη, ενώ ονειρεύοµαι και τις άλλες, γιατί έχουν ένα κοινό «µοτίβο», ένα σηµαντικότατο για τη σύνθεση του µύθου «εύρηµα»: Το συντετριµµένο νεανικό σώµα. Στη Μήδεια είναι τα σφαγµένα παιδιά. Στον Ιππόλυτο ο ίδιος ο τσακισµένος από το άρµα του νεαρός ήρωας. Στις Τρωάδες ο ριγµένος από τα τείχη µικρός Αστυάνακτας. Στη Μήδεια...
"Επέλεξα αυτές τις τρεις τραγωδίες του µαγικού Ευριπίδη, ενώ ονειρεύοµαι και τις άλλες, γιατί έχουν ένα κοινό «µοτίβο», ένα σηµαντικότατο για τη σύνθεση του µύθου «εύρηµα»: Το συντετριµµένο νεανικό σώµα. Στη Μήδεια είναι τα σφαγµένα παιδιά. Στον Ιππόλυτο ο ίδιος ο τσακισµένος από το άρµα του νεαρός ήρωας. Στις Τρωάδες ο ριγµένος από τα τείχη µικρός Αστυάνακτας. Στη Μήδεια...
Το 65 μ.Χ. εξυφάνθηκε στη Ρώμη η μεγαλύτερη και απειλητικότερη συνωμοσία όλων των πρώιμων αυτοκρατορικών χρόνων, που σκόπευε στη δολοφονία του Νέρωνα. Ηγέτης της ήταν ο δημοφιλής Γάιος Πείσων, επιφανής αριστοκράτης, και δίπλα του ο ίδιος ο διοικητής των Πραιτοριανών Φαίνιος Ρούφος με ανώτερους αξιωματικούς του, ο παθιασμένος ποιητής Λουκανός, κατά κάποιους ο Σενέκας, ο...
Το 65 μ.Χ. εξυφάνθηκε στη Ρώμη η μεγαλύτερη και απειλητικότερη συνωμοσία όλων των πρώιμων αυτοκρατορικών χρόνων, που σκόπευε στη δολοφονία του Νέρωνα. Ηγέτης της ήταν ο δημοφιλής Γάιος Πείσων, επιφανής αριστοκράτης, και δίπλα του ο ίδιος ο διοικητής των Πραιτοριανών Φαίνιος Ρούφος με ανώτερους αξιωματικούς του, ο παθιασμένος ποιητής Λουκανός, κατά κάποιους ο Σενέκας, ο...
Ο τρίτος Μακεδονικός πόλεμος (171 π.Χ-168 π.Χ) ολοκληρώθηκε με την τελευταία αποφασιστική μάχη της Πύδνας, που διεξήχθη στις 22 Ιουνίου το 168 π.Χ. Ο Ύπατος Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος (228 π.Χ-160 π.Χ), ο οποίος μετά τη νικηφόρα εκστρατεία του κατά του βασιλιά Περσέα (212 π.Χ-162 π.Χ) πήρε κατ εντολή της Συγκλήτου και το προσωνύμιο Μακεδονικός, εκστράτευσε το 171 π.Χ. με πλήθος στρατιωτών εναντίον...
Ο τρίτος Μακεδονικός πόλεμος (171 π.Χ-168 π.Χ) ολοκληρώθηκε με την τελευταία αποφασιστική μάχη της Πύδνας, που διεξήχθη στις 22 Ιουνίου το 168 π.Χ. Ο Ύπατος Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος (228 π.Χ-160 π.Χ), ο οποίος μετά τη νικηφόρα εκστρατεία του κατά του βασιλιά Περσέα (212 π.Χ-162 π.Χ) πήρε κατ εντολή της Συγκλήτου και το προσωνύμιο Μακεδονικός, εκστράτευσε το 171 π.Χ. με πλήθος στρατιωτών εναντίον...
Το ελληνικό πνεύμα μέσα από τα σοφά λόγια των Αρχαίων Ελλήνων (Αισχύλος, Αίσωπος, Σωκράτης, Σόλων, Όμηρος, Θουκυδίδης, Μέγας Αλέξανδρος κ.ά.). Η έκδοση είναι δίγλωσση, περιέχει σχέδια του ζωγράφου Παναγιώτη Σταυρόπουλου, εμπνευσμένα από αρχαία γλυπτά και αγγεία, και απευθύνεται σε όλους χάρη στο οικουμενικό και διαχρονικό πνεύμα της αρχαίας ελληνικής σοφίας. Η έκδοση κυκλοφορεί ήδη στα αγγλικά...
Το ελληνικό πνεύμα μέσα από τα σοφά λόγια των Αρχαίων Ελλήνων (Αισχύλος, Αίσωπος, Σωκράτης, Σόλων, Όμηρος, Θουκυδίδης, Μέγας Αλέξανδρος κ.ά.). Η έκδοση είναι δίγλωσση, περιέχει σχέδια του ζωγράφου Παναγιώτη Σταυρόπουλου, εμπνευσμένα από αρχαία γλυπτά και αγγεία, και απευθύνεται σε όλους χάρη στο οικουμενικό και διαχρονικό πνεύμα της αρχαίας ελληνικής σοφίας. Η έκδοση κυκλοφορεί ήδη στα αγγλικά...
Κριτική και αισθητική στον πρώιμο γερμανικό ρομαντισμό Lyceum-Fragmente, Athenaeum-Fragmente, Ideen Ο στοχαστής χρειάζεται ακριβώς το ίδιο φως με εκείνο του ζωγράφου. Πρέπει να είναι λαμπερό, να μην πέφτει κατά πρόσωπο, να μην ανακλάται τυφλώνοντας και, όποτε είναι δυνατόν, να φέγγει από τα πάνω προς τα κάτω. * Ένα θραύσμα, όπως και ένα έργο μικροτεχνίας, πρέπει να...
Κριτική και αισθητική στον πρώιμο γερμανικό ρομαντισμό Lyceum-Fragmente, Athenaeum-Fragmente, Ideen Ο στοχαστής χρειάζεται ακριβώς το ίδιο φως με εκείνο του ζωγράφου. Πρέπει να είναι λαμπερό, να μην πέφτει κατά πρόσωπο, να μην ανακλάται τυφλώνοντας και, όποτε είναι δυνατόν, να φέγγει από τα πάνω προς τα κάτω. * Ένα θραύσμα, όπως και ένα έργο μικροτεχνίας, πρέπει να...
Η βασιλεία του Νικηφόρου Φωκά διήρκεσε μόλις για έξι χρόνια, (963-969) αλλά άφησε ανεξίτηλα σημάδια στη βυζαντινή ιστορία. Υπήρξε μία τόσο έντονη περίοδος, που επηρέασε ακόμα και τον νέο ελληνικό πολιτισμό. Γόνος οικογένειας της στρατιωτικής αριστοκρατίας, έθεσε ως πρωταρχικό πολιτικό στόχο την εξάλειψη της αραβικής στρατιωτικής απειλής και την ανάδειξη της Ορθοδοξίας ως την κυρίαρχη...
Η βασιλεία του Νικηφόρου Φωκά διήρκεσε μόλις για έξι χρόνια, (963-969) αλλά άφησε ανεξίτηλα σημάδια στη βυζαντινή ιστορία. Υπήρξε μία τόσο έντονη περίοδος, που επηρέασε ακόμα και τον νέο ελληνικό πολιτισμό. Γόνος οικογένειας της στρατιωτικής αριστοκρατίας, έθεσε ως πρωταρχικό πολιτικό στόχο την εξάλειψη της αραβικής στρατιωτικής απειλής και την ανάδειξη της Ορθοδοξίας ως την κυρίαρχη...
Το επιστημονικό πρόβλημα αν πράγματι διαμορφώθηκαν οι κατάλληλες συνθήκες για δημιουργία φεουδαρχικού συστήματος από τα τέλη της μεσοβυζαντινής και κατά την διάρκεια της υστεροβυζαντινής εποχής (11ος ως 15ος αιώνες), έχει μετεξελιχθεί σε πραγματικό «αγκάθι» στην διεθνή βιβλιογραφία. Η παρούσα συμβολή επιχειρεί να αποτελέσει έναν συνοπτικό «οδηγό» παράθεσης των διαφόρων απόψεων γύρω από ένα από...
Το επιστημονικό πρόβλημα αν πράγματι διαμορφώθηκαν οι κατάλληλες συνθήκες για δημιουργία φεουδαρχικού συστήματος από τα τέλη της μεσοβυζαντινής και κατά την διάρκεια της υστεροβυζαντινής εποχής (11ος ως 15ος αιώνες), έχει μετεξελιχθεί σε πραγματικό «αγκάθι» στην διεθνή βιβλιογραφία. Η παρούσα συμβολή επιχειρεί να αποτελέσει έναν συνοπτικό «οδηγό» παράθεσης των διαφόρων απόψεων γύρω από ένα από...
Οι ιστορικές σχέσεις Αράβων και Βυζαντινών είναι ταυτόσημες με τις σχέσεις Ισλάμ και Χριστιανισμού. Οι ιστορικές στιγμές συνάντησης και συμβίωσης ειρηνικά και ανταγωνιστικά είναι ποικιλόμορφες και πολυδιάστατες και δεν μπορεί να ιδωθούν ούτε μονόπλευρα ούτε μονομερώς, όπως σχεδόν συμβαίνει μέχρι σήμερα. Η οπτική αυτή προσέγγισης και ερμηνείας των αραβοβυζαντινών σχέσεων στηριζόταν κυρίως σε μία...
Οι ιστορικές σχέσεις Αράβων και Βυζαντινών είναι ταυτόσημες με τις σχέσεις Ισλάμ και Χριστιανισμού. Οι ιστορικές στιγμές συνάντησης και συμβίωσης ειρηνικά και ανταγωνιστικά είναι ποικιλόμορφες και πολυδιάστατες και δεν μπορεί να ιδωθούν ούτε μονόπλευρα ούτε μονομερώς, όπως σχεδόν συμβαίνει μέχρι σήμερα. Η οπτική αυτή προσέγγισης και ερμηνείας των αραβοβυζαντινών σχέσεων στηριζόταν κυρίως σε μία...
Στη στροφή της πρώτης εικοσιπενταετίας του 11ου αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν το ισχυρότερο και το πλουσιότερο κράτος της Ευρώπης, της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, αυτό το εκπληκτικό οικοδόμημα βρέθηκε στα πρόθυρα της καταστροφής. Ο αυτοκράτορας Ρωμανός Δ΄ Διογένης προσπάθησε απελπισμένα να βάλει ένα τέλος στην παρακμή και στην κατάρρευση.
• Γιατί ο...
Στη στροφή της πρώτης εικοσιπενταετίας του 11ου αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν το ισχυρότερο και το πλουσιότερο κράτος της Ευρώπης, της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, αυτό το εκπληκτικό οικοδόμημα βρέθηκε στα πρόθυρα της καταστροφής. Ο αυτοκράτορας Ρωμανός Δ΄ Διογένης προσπάθησε απελπισμένα να βάλει ένα τέλος στην παρακμή και στην κατάρρευση.
• Γιατί ο...
Η πειρατεία στις ελληνικές θάλασσες ήταν διαχρονικό φαινόμενο. Από τα τέλη του Μεσαίωνα άρχισε η ανάπτυξή της και διατηρήθηκε με διάφορες εντάσεις μέχρι και τον 19ο αιώνα. Την περίοδο 1300-1820 έδρασε στις ελληνικές θάλασσες πλήθος χριστιανών και μουσουλμάνων πειρατών και κουρσάρων, οι οποίοι επηρέασαν με ποικίλους τρόπους την ελληνική Ανατολή, κυρίως δε τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου...
Η πειρατεία στις ελληνικές θάλασσες ήταν διαχρονικό φαινόμενο. Από τα τέλη του Μεσαίωνα άρχισε η ανάπτυξή της και διατηρήθηκε με διάφορες εντάσεις μέχρι και τον 19ο αιώνα. Την περίοδο 1300-1820 έδρασε στις ελληνικές θάλασσες πλήθος χριστιανών και μουσουλμάνων πειρατών και κουρσάρων, οι οποίοι επηρέασαν με ποικίλους τρόπους την ελληνική Ανατολή, κυρίως δε τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου...
Ο τόπος θεωρείται συνήθως σημείο αναφοράς για τον άνθρωπο και τον αυτοπροσδιορισμό του. Αν μάλιστα πρόκειται για έναν τόπο που ταυτίζεται με την ιστορία, την πίστη και τις παραδόσεις, το σημείο αναφοράς γίνεται ακόμη πιο έντονο. Τι θα γινόταν όμως αν συνέβαινε το αντίστροφο και ένας από τους τόπους αυτούς, η Βασιλεύουσα των πόλεων, επιχειρούσε να τακτοποιήσει το δικό του υπαρξιακό ζήτημα; Σε...
Ο τόπος θεωρείται συνήθως σημείο αναφοράς για τον άνθρωπο και τον αυτοπροσδιορισμό του. Αν μάλιστα πρόκειται για έναν τόπο που ταυτίζεται με την ιστορία, την πίστη και τις παραδόσεις, το σημείο αναφοράς γίνεται ακόμη πιο έντονο. Τι θα γινόταν όμως αν συνέβαινε το αντίστροφο και ένας από τους τόπους αυτούς, η Βασιλεύουσα των πόλεων, επιχειρούσε να τακτοποιήσει το δικό του υπαρξιακό ζήτημα; Σε...
Η αιχμαλωσία ως απότοκο του πολέμου είναι ζήτημα με πολλές διαστάσεις. Στο βιβλίο οι αιχμάλωτοι ξεκινούν τη διαδρομή τους τον 6ο αιώνα, όταν η στάση απέναντί τους, όπως είχε κληροδοτηθεί από τον ρωμαϊκό κόσμο, άρχισε να αλλάζει και φτάνει μέχρι την εποχή κατά την οποία τα αλλάγια με τους Άραβες είχαν γίνει συχνή πρακτική. Μελετάται η στάση του Βυζαντίου προς όλους τους γείτονές του και δίνεται...
Η αιχμαλωσία ως απότοκο του πολέμου είναι ζήτημα με πολλές διαστάσεις. Στο βιβλίο οι αιχμάλωτοι ξεκινούν τη διαδρομή τους τον 6ο αιώνα, όταν η στάση απέναντί τους, όπως είχε κληροδοτηθεί από τον ρωμαϊκό κόσμο, άρχισε να αλλάζει και φτάνει μέχρι την εποχή κατά την οποία τα αλλάγια με τους Άραβες είχαν γίνει συχνή πρακτική. Μελετάται η στάση του Βυζαντίου προς όλους τους γείτονές του και δίνεται...
1204, κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους· 1453, από τους Τούρκους. Μεταξύ αυτών των δύο σημαντικών χρονολογιών, ο τρίτος και τελευταίος τόμος του Βυζαντινού κόσμου αφηγείται τη δύση της ελληνικής αυτοκρατορίας αλλά και την ιστορία των γειτόνων της, Σέρβων και Βουλγάρων, καθώς και των Λατίνων, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην επικράτειά της μετά τη Δ’...
1204, κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους· 1453, από τους Τούρκους. Μεταξύ αυτών των δύο σημαντικών χρονολογιών, ο τρίτος και τελευταίος τόμος του Βυζαντινού κόσμου αφηγείται τη δύση της ελληνικής αυτοκρατορίας αλλά και την ιστορία των γειτόνων της, Σέρβων και Βουλγάρων, καθώς και των Λατίνων, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην επικράτειά της μετά τη Δ’...
Ελπίζω ο αναγνώστης που θα κάνει τον κόπο να εντρυφήσει στο παρόν να νιώσει τον παλμό και τη δόνηση του πλήθους, του οποίου οι διάφορες «ιδεολογικά έμφορτες», ενίοτε μάλιστα ένοπλες, μερίδες συγκρούονταν στα τέλη του 1923 ζητωκραυγάζοντας οι μεν υπέρ της Δημοκρατίας, οι δε υπέρ της Βασιλείας (κάποιοι ακόμη και υπέρ των Σοβιέτ…). Και να αισθανθεί την «εμπύρετη» ένταση των κοινοβουλευτικών...
Ελπίζω ο αναγνώστης που θα κάνει τον κόπο να εντρυφήσει στο παρόν να νιώσει τον παλμό και τη δόνηση του πλήθους, του οποίου οι διάφορες «ιδεολογικά έμφορτες», ενίοτε μάλιστα ένοπλες, μερίδες συγκρούονταν στα τέλη του 1923 ζητωκραυγάζοντας οι μεν υπέρ της Δημοκρατίας, οι δε υπέρ της Βασιλείας (κάποιοι ακόμη και υπέρ των Σοβιέτ…). Και να αισθανθεί την «εμπύρετη» ένταση των κοινοβουλευτικών...
Το διάστημα μεταξύ του 1856 και του 1919 είναι ίσως η πιο πολυκύμαντη περίοδος της σύγχρονης ιστορίας της μακεδονικής πρωτεύουσας. Στην πρώτη τριακονταετία, η Θεσσαλονίκη, που τότε ήταν μια σημαντική αλλά υπανάπτυκτη οθωμανική πόλη, αντιμετώπισε με επιτυχία την πρόκληση των θεσμικών, ιδεολογικών αλλά και πολιτικών αλλαγών που υιοθετήθηκαν από την οθωμανική κυβέρνηση ως λύσεις διεξόδου από την...
Το διάστημα μεταξύ του 1856 και του 1919 είναι ίσως η πιο πολυκύμαντη περίοδος της σύγχρονης ιστορίας της μακεδονικής πρωτεύουσας. Στην πρώτη τριακονταετία, η Θεσσαλονίκη, που τότε ήταν μια σημαντική αλλά υπανάπτυκτη οθωμανική πόλη, αντιμετώπισε με επιτυχία την πρόκληση των θεσμικών, ιδεολογικών αλλά και πολιτικών αλλαγών που υιοθετήθηκαν από την οθωμανική κυβέρνηση ως λύσεις διεξόδου από την...
Η παρούσα έκδοση φιλοδοξεί να αναδείξει την ανανεωμένη εικόνα της Σμύρνης στο πέρασμά της από τον 19ο στον 20ό αιώνα μέσα από το έργο των Ελλήνων αρχιτεκτόνων και μηχανικών. Η συμβολή τους στη διαδικασία του πολεοδομικού εκσυγχρονισμού και η ενεργός συμμετοχή τους στη δημόσια και ιδιωτική αρχιτεκτονική της πόλης, σε παράλληλη πορεία με την ανάδυση της κοσμοπολίτικης και πολυπολιτισμικής...
Η παρούσα έκδοση φιλοδοξεί να αναδείξει την ανανεωμένη εικόνα της Σμύρνης στο πέρασμά της από τον 19ο στον 20ό αιώνα μέσα από το έργο των Ελλήνων αρχιτεκτόνων και μηχανικών. Η συμβολή τους στη διαδικασία του πολεοδομικού εκσυγχρονισμού και η ενεργός συμμετοχή τους στη δημόσια και ιδιωτική αρχιτεκτονική της πόλης, σε παράλληλη πορεία με την ανάδυση της κοσμοπολίτικης και πολυπολιτισμικής...