Αν «κάθε πραγματική περιγραφή είναι ταυτόχρονα και η εξήγηση του ζητήματος», τότε η εξήγηση, η ερμηνεία των γεγονότων κρύβεται στην πραγματική αλληλουχία τους, στην εσωτερική αιτιακή τους συνάρτηση, που αποκαλύπτει και την αντικειμενική νομοτέλεια, την ιστορική αναγκαιότητα. Τη συνάφεια, τον ειρμό των γεγονότων της νεοελληνικής ιστορίας ενάμιση, τουλάχιστον , αιώνα, από τις παραμονές της...

Ένα μοναδικό βιβλίο με την ιστορία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Αφηγητής και μυθοποιός, αποφασιστικός απ’ τα μικρά του χρόνια, πρωτοκλέφτης και επαναστάτης, στρατιώτης και στρατηγός, ένας από τους πολλούς, αλλά κι ο πρώτος ανάμεσα σε ίσους, βγαλμένος απ’ τα σπλάχνα του Μοριά και υπερασπιστής του λαού του, ισορροπιστής και εμψυχωτικός, συμπεριληπτικός και ενωτικός, αλληγορικός και πραγματιστής,...

Ο 20ός αιώνας ήταν αιώνας πολέµου. Δύο καταστροφικές παγκόσµιες συγκρούσεις και το συνακόλουθο φοβερό Ολοκαύτωμα, τα διαδέχτηκαν ο Ψυχρός πόλεμος, βίαιοι εµφύλιοι, στρατιωτικές συρράξεις και γενοκτονίες. Υπήρξε εποχή σκληρότητας, στέρησης και δυστυχίας. Εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των δύο παγκοσμίων πολέμων και αμέτρητων μικρότερων συγκρούσεων, ενώ εκατομμύρια άλλοι...

Καθώς το αγγλικό πολεμικό έπλεε σιωπηλά μέσα στη νύχτα από τη νότια Κρήτη με προορισμό το Τομπρούκ της Λιβύης, ο αξιωματικός Χαράλαμπος Σειραδάκης ήταν βυθισμένος σε σκέψεις. Τι θα αντιμετώπιζε στη Μέση Ανατολή όπου είχε εντολή να ενισχύσει τον εξόριστο ελληνικό στρατό και να συνδράμει τους συμμάχους εναντίον του Άξονα; Το Μάιο 1943 ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος ήταν σε πλήρη εξέλιξη. Είχαν περάσει...

Τον 18ο αιώνα, οι γενικότερες ιστορικές συγκυρίες στον ευρωπαϊκό χώρο ευνόησαν την οικονομική άνθηση του ελληνισμού, η οποία συμπορεύτηκε με ανάλογη πνευματική ανθοφορία. Ιδίως από τα μέσα του αιώνα, και έως την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης, περίοδος που είναι γνωστή ως Νεοελληνικός Διαφωτισμός, συγκροτήθηκαν στον ευρύτερο ελληνικό χώρο αξιόλογες ατομικές και συλλογικές βιβλιοθήκες. Λόγιοι,...

...

Στην καθημερινή ζωή, στην καθημερινή μας επικοινωνία οι λέξεις διαρκώς μεταπλάθονται. Η σημασία τους αλλάζει. Το νόημά τους μετουσιώνεται από πρόσωπο σε πρόσωπο, από εποχή σε εποχή. Στην πολιτική σύγκρουση κατεξοχήν, οι σημασίες και τα νοήματα δεν είναι όπλο της πολιτικής μάχης. Είναι αντικείμενο της πολιτικής μάχης. Οι λέξεις φορτώνονται με σημασίες, ώστε να εξυπηρετήσουν σκοπούς ή...

Η Βουλγαρική Κατοχή αφάνισε την εβραϊκή κοινότητα της Καβάλας· κανείς δεν γύρισε από την Τρεμπλίνκα. Επέστρεψαν, μονάχα, ναυαγοί της Shoah, μερικές δεκάδες Εβραίοι που είχαν καταφέρει να διαφύγουν πριν από την εκτόπιση, ή επέζησαν από τα καταναγκαστικά έργα στη Βουλγαρία. Μέσα από την έρευνα σε ένα μεγάλο επιστολικό αρχείο, το βιβλίο αυτό ζωντανεύει τους βίους, τις φωνές και τις δια-δρομές των...

Όποτε διαβάζω ένα ιστορικό γεγονός, το μυαλό μου το φαντάζεται ζωγραφισμένο σε πολλές εικόνες. Αν υπάρχει καταχωρημένο στην ψυχολογία το σύνδρομο του ζωγράφου, τότε σίγουρα το έχω. Έτσι, διαβάζοντας για το Δραγατσάνι και τον Ιερό Λόχο, οι εικόνες απέκτησαν τόση δύναμη για ζωή, που ήμουν πλέον αναγκασμένος να πάρω μολύβια, πένες και χαρτί. Ας παρακολουθήσουμε λοιπόν, τα γεγονότα στη...

Το βιβλίο αυτό ιχνηλατεί τη διαδρομή της μεγαλώνυμου ελληνικής ορθόδοξης κοινότητας Σιαυροδρομίου, γνωστής επίσης ως κοινότητας του Πέρα (στα τουρκικά Μπέπογλου), στην καρδιά της Πόλης. Στηρίζεται κυρίως στα ενοριακά αρχεία και καλύπτει την περίοδο από το 1804 μέχρι το 1923. Τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, η διοικητική οργάνωση, το προφίλ των ελίτ, τα φιλανθρωπικά δρώμενα (εκπαίδευση,...

Από συστάσεως ελληνικού κράτους, «οι Τούρκοι» συνιστούν μια μόνιμη απειλή για την Ελλάδα. Όμως πόσο συχνά εμβαθύνουμε στην τουρκική πολιτική για να κατανοήσουμε τα εσωτερικά ρήγματα και τις συγκρούσεις της;Από το 1908 ώς το 1950, η τουρκική αντιπολίτευση δεν εκπροσωπούνταν νόμιμα από κάποιο κόμμα: το μεν οθωμανικό συνταγματικό καθεστώς βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Επιτροπής Ένωση και Πρόοδος,...

...

Η μελέτη αυτή ξεκίνησε ως ένα ολοκληρωμένο ερευνητικό σύνολο με αφορμή τα 200 χρόνια από το ξεκίνημα της εθνικής παλιγγενεσίας, προκειμένου συγκροτηθεί ένα σημαντικό κεφάλαιο που συνδέεται με τον Αγώνα των Ελλήνων. Την ηρωική εκείνη περίοδο, τόσο κατά τη διάρκεια της Επανάστασης όσο και πριν και μετά από αυτήν, η Τέχνη έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εδραίωση μιας ιδεολογίας που είχε συνέχεια σε...

Το βιβλίο ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΔΟΝΤΑ-ΖΩΓΡΑΦΟΥ, Πολιτικοί και Ζωγράφοι στη Θεσσαλία, 18ος - 20ός αιώνας, που συνέγραψε η Αρχαιολόγος Ιστορικός Ζίνα Ζωγράφου Καραχρήστου, αφορά τρεις οικογένειες και χωρίζεται σε τρία μέρη: Στο πρώτο, που ξεκινά από τα τέλη του 18ου αιώνα, αναφέρεται ο Ιωάννης Καλαμπάκας ή Καλαμπακιώτης, Άρχοντας Α Τάξεως Τρικκάλων και οι απόγονοί του, που κατέλαβαν δημόσια...

...

Ελπίζω ο αναγνώστης που θα κάνει τον κόπο να εντρυφήσει στο παρόν να νιώσει τον παλμό και τη δόνηση του πλήθους, του οποίου οι διάφορες «ιδεολογικά έμφορτες», ενίοτε μάλιστα ένοπλες, μερίδες συγκρούονταν στα τέλη του 1923 ζητωκραυγάζοντας οι μεν υπέρ της Δημοκρατίας, οι δε υπέρ της Βασιλείας (κάποιοι ακόμη και υπέρ των Σοβιέτ…). Και να αισθανθεί την «εμπύρετη» ένταση των κοινοβουλευτικών...

Το διάστημα μεταξύ του 1856 και του 1919 είναι ίσως η πιο πολυκύμαντη περίοδος της σύγχρονης ιστορίας της μακεδονικής πρωτεύουσας. Στην πρώτη τριακονταετία, η Θεσσαλονίκη, που τότε ήταν μια σημαντική αλλά υπανάπτυκτη οθωμανική πόλη, αντιμετώπισε με επιτυχία την πρόκληση των θεσμικών, ιδεολογικών αλλά και πολιτικών αλλαγών που υιοθετήθηκαν από την οθωμανική κυβέρνηση ως λύσεις διεξόδου από την...

Μέσα από την ιστοριογραφία και τις εκθέσεις των άγγλων αξιωματούχων Μύλλερ, Κιτ-Κατ, ΜακΕλρόι και Κάμπελ Ποιος ήταν ο καπετάν Μάρκος ή Μερκούριος Γεκτίδης ή Γιακτίδης, ο πατέρας μου, για τον οποίο τα μέλη της ευρείας οικογένειας Γεκτίδη μετέφεραν ότι ήταν ένας γενναίος καπετάνιος της Εθνικής Αντίστασης που είχε το λημέρι του στη Χαϊντού και, κυρίως, ένας καλός άνθρωπος; Ένας...

Στα τέλη του 15ου αιώνα, εκατοντάδες χιλιάδες Εβραίοι που αρνήθηκαν να προσηλυτιστούν στον χριστιανισμό απελάθηκαν από την Ισπανία, αφήνοντας πίσω τους ένα θαυμαστό παρελθόν. Μετά από πολλές περιπέτειες, οι περισσότεροι Σεφαραδίτες (Σφαράντ σημαίνει Ισπανία), κατέφυγαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπου με τις δεξιότητές τους, την τεχνογνωσία τους και τον πολιτισμό τους, οικοδόμησαν μια νέα ζωή....

Το βιβλίο αυτό, που είναι αφιερωμένο στον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή, τον μεγάλο μαθηματικό και πρόγονο του καθηγητή Στέφανου Γερουλάνου, εσωκλείει τα υπομνήματα του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή του Στεφάνου, για την ίδρυση του Ιωνικού Πανεπιστημίου της Σμύρνης και την αναδιοργάνωση του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το πρώτο, γραμμένο στα Γαλλικά, μεταφράστηκε από την κα Χριστίνα Φίλη, Καθηγήτρια Μαθηματικών...

Το βιβλίο Νταλγκά – Νταλγκά της Σοφίας Ιορδανίδου είναι μια σημαντική και πολυεπίπεδη συμβολή στη βιβλιογραφία για το Κυπριακό και τις δημοσιογραφικές σπουδές. Στις σελίδες του, ο Δρ. Γιαλτσίν Κιουτσούκ, αξιωματικός του Αττίλα, παραθέτει λεπτομερώς, άγνωστες πτυχές της τουρκικής εισβολής: σφαγές αμάχων, βιασμούς, πλιάτσικα, κ.α. Οι προσωπικές μαρτυρίες του Τούρκου αξιωματικού δείχνουν ότι η...

Με το βιβλίο, που απευθύνεται όχι μόνο στους ειδικούς ιστορικούς ερευνητές αλλά και σε ένα ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, παρουσιάζεται μια ολοκληρωμένη μελέτη για την επιφανή ποντιακής καταγωγής οικογένεια των Υψηλαντών/Υψηλάντηδων, με σημαντική παρουσία κατά την μεταβυζαντινή περίοδο. Ενώ το επώνυμο είναι παλαιό, τα πραγματικά μέλη του οίκου πλησιάζουν τον αριθμό εξήντα (60). Οι Υψηλάντηδες...

Το 1856 διανοίχτηκε ο δρόμος Αθήνας-Τρίπολης. Στο Δουργούτι έμειναν εργάτες από το Χέλι Κορινθίας που δούλευαν στο τμήμα Αθήνα-Κόρινθος ή, κατ άλλη εκδοχή, στην υπεραστική γραμμή Αθήνα-Τρίπολη. Γι αυτό η περιοχή στα τέλη του 19ου αιώνα ονομαζόταν "Χελιώτικα". Μια άλλη παλιά ονομασία της περιοχής είναι το "Ντομούζ Νταμέ" (domuz dam, σπίτι των γουρουνιών). Η λέξη είναι τουρκική και με αυτή την...

Το δεύτερο βιβλίο που έγραψε ο Βρετανός στρατιωτικός, πολιτικός και διανοούμενος C. M. Woodhouse (1917-2001), το «Εις Οιωνός» έκανε μόνο μια έκδοση, το 1950, στα αγγλικά και αποτελείται από δώδεκα ηθογραφικές ιστορίες των περιπετειών του στην Ελλάδα. Δώδεκα ιστορίες; Όχι, οι ιστορίες είναι δεκατέσσερις, αφού ανακαλύφθηκαν άλλες δύο μεταγενέστερα και οι Έλληνες αναγνώστες θα τις διαβάσουν για...